Ray dẫn hướng là linh kiện cơ khí quan trọng trong thang máy, đảm bảo cabin và đối trọng di chuyển ổn định, thẳng đứng, không rung lắc. Thiết kế, lắp đặt và bảo trì ray phải tuân thủ TCVN/EN 81, với yêu cầu về độ thẳng, độ nhẵn bề mặt, độ cứng và khả năng chịu tải.
1. Vai trò của ray dẫn hướng
Ray dẫn hướng là “đường ray” cho cabin và đối trọng, giúp chúng di chuyển theo phương thẳng đứng trong giếng thang. Nếu không có ray, cabin sẽ dễ bị rung, lệch hoặc va chạm vào tường giếng. Ray còn là điểm tựa cho phanh an toàn khi bộ khống chế vượt tốc kích hoạt, giữ cabin đứng yên trong giếng thang.
Ray dẫn hướng thường được làm bằng thép cán nóng, có tiết diện chữ T hoặc chữ U, bề mặt được gia công chính xác để giảm ma sát. Cabin và đối trọng gắn guốc dẫn hướng (guide shoe) trượt hoặc lăn trên ray, đảm bảo hành trình êm ái.
2. Cấu tạo và phân loại ray
- Ray cabin: chịu tải trọng lớn, thường có tiết diện dày hơn, độ chính xác cao hơn.
- Ray đối trọng: nhỏ hơn, nhưng vẫn phải đảm bảo độ thẳng và độ cứng.
- Phân loại theo tiết diện:
- Ray chữ T (T‑rail): phổ biến, dễ lắp đặt, độ cứng cao.
- Ray chữ U: dùng cho thang nhỏ, tiết kiệm không gian.
- Phân loại theo kích thước: từ 8–20 mm độ dày, chiều dài mỗi thanh thường 5 m, nối bằng bản mã và bulông.
3. Tiêu chuẩn kỹ thuật
- Độ thẳng: sai số cho phép ≤ 0,1 mm/m.
- Độ nhẵn bề mặt: không có gỉ, rỗ, vết nứt.
- Độ cứng: đủ để chịu lực phanh an toàn khi cabin dừng khẩn cấp.
- Lắp đặt: ray phải song song, thẳng đứng, cố định bằng bracket cách nhau 1,5–2 m.
- Tiêu chuẩn áp dụng: EN 81, TCVN 6396.
4. Bảo trì và kiểm tra định kỳ
- Kiểm tra độ thẳng: dùng thước thép hoặc laser alignment.
- Kiểm tra bề mặt: loại bỏ gỉ, vệ sinh bụi bẩn, tra dầu cho guốc dẫn hướng.
- Kiểm tra mối nối: bulông, bản mã phải siết chặt, không lỏng.
- Kiểm tra guốc dẫn hướng: thay guốc mòn, kiểm tra cao su giảm chấn.
- Thử nghiệm phanh an toàn: đảm bảo ray chịu lực khi governor kích hoạt.
5. Lợi ích khi bảo trì đúng chuẩn
- Cabin di chuyển êm ái, giảm rung và tiếng ồn.
- Tăng tuổi thọ guốc dẫn hướng và máy kéo.
- Đảm bảo an toàn tuyệt đối khi xảy ra sự cố vượt tốc.
- Giảm chi phí sửa chữa lớn do ray cong, mòn hoặc gãy.
Tìm hiểu thêm:
- RAY DẪN HƯỚNG THANG MÁY: https://tiennamkhang.com/danh-muc-san-pham/ray-thang-may/
